سرطان روده بزرگ (Colon Cancer) یکی از شایع‌ترین سرطان‌های دستگاه گوارش است که درمان آن به عواملی مانند: محل تومور، مرحله بیماری، میزان گسترش سرطان و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد.

در بسیاری از بیماران، جراحی سرطان روده بزرگ یکی از اصلی‌ترین بخش‌های درمان محسوب می‌شود؛ اما تصمیم‌گیری درباره انجام عمل، نوع جراحی و زمان مناسب آن باید پس از بررسی دقیق تصاویر پزشکی، نمونه‌برداری، آزمایش‌ها و شرایط بیمار انجام شود.

دکتر سید یحیی ضرغامی، فلوشیپ فوق‌تخصصی جراحی‌های کبد، پانکراس، مجاری صفراوی و پیوند اعضای داخل شکم، پرونده بیماران مبتلا به سرطان‌های دستگاه گوارش را بررسی کرده و در صورت مناسب بودن شرایط، امکان درمان‌های جراحی را ارزیابی می‌کند.

سرطان روده بزرگ چیست؟

روده بزرگ بخش انتهایی دستگاه گوارش است که وظیفه جذب آب و تشکیل مدفوع را بر عهده دارد.

زمانی که سلول‌های پوشش داخلی روده بزرگ دچار رشد غیرطبیعی شوند، ممکن است توده‌های سرطانی ایجاد شوند. بسیاری از سرطان‌های روده بزرگ از پولیپ‌های روده شروع می‌شوند که در صورت تشخیص و درمان به‌موقع می‌توان از پیشرفت آن‌ها جلوگیری کرد.

سرطان روده بزرگ ممکن است در قسمت‌های مختلف ایجاد شود، از جمله:

• کولون صعودی
• کولون عرضی
• کولون نزولی
• سیگموئید
• رکتوم

محل ایجاد تومور، یکی از عوامل مهم در انتخاب روش جراحی است.

چه زمانی جراحی سرطان روده بزرگ انجام می‌شود؟

جراحی معمولاً زمانی مطرح می‌شود که هدف، برداشتن کامل تومور و کنترل بیماری باشد.

بر اساس شرایط بیمار، جراحی ممکن است برای موارد زیر انجام شود:

• برداشتن تومور اولیه روده بزرگ
• درمان سرطان‌های محدود به روده
• جلوگیری از انسداد روده
• کنترل خونریزی ناشی از تومور
• کاهش عوارض بیماری
• درمان برخی موارد همراه با متاستاز

البته همه بیماران مبتلا به سرطان روده نیازمند یک نوع جراحی نیستند و تصمیم نهایی بر اساس مرحله بیماری گرفته می‌شود.

مراحل بررسی قبل از جراحی سرطان روده

قبل از تصمیم‌گیری برای عمل، معمولاً موارد مختلفی بررسی می‌شوند:

تصویربرداری

برای مشخص شدن محل و میزان گسترش بیماری ممکن است از روش‌هایی مانند:

• CT Scan
• MRI
• PET Scan در برخی شرایط

استفاده شود.

کولونوسکوپی و نمونه‌برداری

کولونوسکوپی یکی از مهم‌ترین روش‌ها برای مشاهده داخل روده و برداشتن نمونه جهت بررسی پاتولوژی است.

بررسی مرحله سرطان

تعیین مرحله بیماری کمک می‌کند مشخص شود:

• آیا سرطان فقط در روده وجود دارد؟
• آیا غدد لنفاوی درگیر شده‌اند؟
• آیا سرطان به اندام‌های دیگر مانند کبد منتشر شده است؟

روش‌های جراحی سرطان روده بزرگ

نوع جراحی به محل تومور و شرایط بیمار بستگی دارد.

کولکتومی (برداشتن بخشی از روده بزرگ)

در این روش، قسمت درگیر روده که دارای تومور است برداشته شده و در صورت امکان، بخش‌های سالم روده دوباره به یکدیگر متصل می‌شوند.

انواع مختلف کولکتومی شامل:

• همی‌کولکتومی راست
• همی‌کولکتومی چپ
• سیگموئیدکتومی
• برداشت بخش محدود روده

جراحی سرطان رکتوم

سرطان قسمت انتهایی روده بزرگ (رکتوم) شرایط متفاوتی دارد و به دلیل نزدیکی به ساختارهای حساس لگنی، نیازمند برنامه‌ریزی دقیق است.

هدف جراحی در این بیماران:

• برداشت کامل تومور
• حفظ عملکرد طبیعی تا حد امکان
• کاهش احتمال عود بیماری

است.

آیا جراحی سرطان روده با لاپاراسکوپی انجام می‌شود؟

در برخی بیماران، جراحی سرطان روده می‌تواند به روش کم‌تهاجمی مانند: لاپاراسکوپی انجام شود.

انتخاب روش جراحی به عوامل مختلفی بستگی دارد:

• اندازه تومور
• محل سرطان
• مرحله بیماری
• شرایط بیمار
• تجربه تیم جراحی

روش مناسب برای هر بیمار باید به‌صورت اختصاصی تعیین شود.

سرطان روده بزرگ و متاستاز کبدی

یکی از مهم‌ترین موضوعات در سرطان روده بزرگ، احتمال انتشار بیماری به کبد است.

در برخی بیماران مبتلا به سرطان کولورکتال، ضایعات کبدی ایجاد می‌شوند که به آن [متاستاز کبدی]گفته می‌شود.

اما وجود متاستاز همیشه به معنی غیرقابل درمان بودن بیماری نیست.

در برخی شرایط، پس از بررسی دقیق ممکن است گزینه‌هایی مانند:

• جراحی روده
• جراحی کبد
• درمان‌های ترکیبی

مورد بررسی قرار گیرند.

جراحی سرطان روده بزرگ همراه با درگیری کبد

در بیمارانی که سرطان روده به کبد منتشر شده است، تصمیم درمانی پیچیده‌تر می‌شود.

عوامل مهم در بررسی عبارت‌اند از:

• تعداد و محل ضایعات کبدی
• امکان برداشت کامل تومورها
• وضعیت سرطان اولیه
• پاسخ به درمان‌های قبلی

به همین دلیل، ارزیابی توسط جراح متخصص در زمینه جراحی‌های کبد و سرطان‌های دستگاه گوارش اهمیت زیادی دارد.

آیا سرطان روده بزرگ قابل درمان است؟

سرطان روده بزرگ در بسیاری از موارد، به‌خصوص زمانی که در مراحل اولیه تشخیص داده شود، می‌تواند با درمان مناسب کنترل یا درمان شود.

نتیجه درمان به عوامل مختلفی بستگی دارد:

• مرحله تشخیص بیماری
• کامل برداشته شدن تومور
• وضعیت غدد لنفاوی
• وجود یا عدم وجود متاستاز
• شرایط عمومی بیمار

تشخیص زودهنگام و انتخاب مسیر درمان مناسب نقش مهمی در نتیجه نهایی دارد.

نقش جراح فوق‌تخصص در درمان سرطان روده بزرگ

درمان سرطان روده بزرگ تنها به انجام یک عمل جراحی محدود نمی‌شود.

گاهی بیمار نیاز دارد قبل یا بعد از جراحی توسط تیم درمانی شامل:

• جراح سرطان‌های گوارش
• متخصص انکولوژی
• متخصص تصویربرداری
• پاتولوژیست

بررسی شود.

ارزیابی دقیق پرونده باعث می‌شود بهترین زمان و مناسب‌ترین روش درمان برای بیمار انتخاب شود.

چه بیمارانی باید برای بررسی جراحی مراجعه کنند؟

در شرایط زیر دریافت نظر تخصصی اهمیت بیشتری دارد:

• تشخیص سرطان روده بزرگ
• وجود توده در کولون یا رکتوم
• خونریزی گوارشی همراه با یافته مشکوک
• پولیپ‌های پرخطر
• عود سرطان روده
• انتشار سرطان به کبد
• نیاز به نظر دوم قبل از جراحی

مدارک لازم برای مراجعه

برای بررسی دقیق‌تر بهتر است بیمار مدارک زیر را همراه داشته باشد:

• گزارش کولونوسکوپی
• جواب پاتولوژی
• CT Scan یا MRI
• آزمایش‌های خون
• سوابق شیمی‌درمانی
• گزارش جراحی‌های قبلی
• تصاویر پزشکی روی CD

نقش پاتولوژی و آزمایش‌های مولکولی در سرطان روده

پس از نمونه‌برداری، پاتولوژی نوع تومور را مشخص می‌کند. در برخی بیماران بررسی شاخص‌هایی مانند MMR/MSI نیز ممکن است در تصمیم‌گیری درمانی و ارزیابی ویژگی‌های تومور اهمیت داشته باشد.

چرا هنگام جراحی سرطان روده غدد لنفاوی برداشته می‌شوند؟

در جراحی سرطان روده بزرگ (کولکتومی)، هدف تنها برداشتن بخشی از روده است که تومور در آن قرار دارد؛ به همین دلیل غدد لنفاوی منطقه‌ای اطراف روده نیز همراه با نمونه‌ی جراحی برداشته و برای بررسی پاتولوژی ارسال می‌شوند. این بخش از عمل، هرچند کمتر مورد توجه بیماران قرار می‌گیرد، یکی از تعیین‌کننده‌ترین مراحل درمان سرطان روده است.

نقش غدد لنفاوی در مرحله‌بندی دقیق بیماری

غدد لنفاوی معمولاً اولین ایستگاه‌هایی هستند که سلول‌های سرطانی پیش از گسترش به سایر نقاط بدن به آن‌ها می‌رسند. بررسی میکروسکوپی این غدد پس از جراحی مشخص می‌کند که آیا سلول‌های سرطانی به آن‌ها راه یافته‌اند یا نه. همین اطلاعات، پایه‌ی اصلی مرحله‌بندی دقیق بیماری (Staging) است؛ به‌طوری‌که درگیر بودن یا نبودن غدد لنفاوی، یکی از عوامل تعیین‌کننده در تفکیک مرحله‌ی دوم از مرحله‌ی سوم سرطان روده محسوب می‌شود.

چرا این مرحله‌بندی روی تصمیم درمان بعد از جراحی اثر می‌گذارد؟

نتیجه‌ی بررسی غدد لنفاوی مستقیماً روی تصمیم‌گیری درباره‌ی درمان‌های تکمیلی پس از جراحی تأثیر می‌گذارد. برای مثال، در صورتی که سلول‌های سرطانی در غدد لنفاوی برداشته‌شده مشاهده شوند، معمولاً شیمی‌درمانی کمکی (Adjuvant Chemotherapy) برای کاهش خطر بازگشت بیماری توصیه می‌شود؛ در حالی که در نبود درگیری غدد لنفاوی، بسته به سایر ویژگی‌های تومور، ممکن است نیازی به این درمان وجود نداشته باشد. به همین دلیل، برداشتن و بررسی دقیق غدد لنفاوی، نه یک اقدام جانبی، بلکه بخشی جدایی‌ناپذیر از برنامه‌ریزی درمانی صحیح است.

چرا تعداد غدد لنفاوی بررسی‌شده اهمیت دارد؟

مراکز معتبر علمی مانند مؤسسه‌ی ملی سرطان آمریکا (NCI) و انجمن سرطان آمریکا (ACS) بر لزوم ارزیابی حداقل ۱۲ غده لنفاوی برای مرحله‌بندی مناسب سرطان روده تأکید دارند. بررسی تعداد کافی غدد لنفاوی، دقت مرحله‌بندی را افزایش می‌دهد و احتمال نادیده گرفتن درگیری غدد لنفاوی (و در نتیجه، مرحله‌بندی نادرست بیماری) را کاهش می‌دهد. اگر تعداد غدد بررسی‌شده کمتر از این حد باشد، ممکن است مرحله‌ی واقعی بیماری دست‌کم گرفته شود و بیمار از درمان تکمیلی مورد نیاز خود محروم بماند.

به همین دلیل، تجربه و دقت تیم جراحی در برداشتن مقدار کافی از غدد لنفاوی، به‌اندازه‌ی برداشتن خود تومور، در نتیجه‌ی نهایی درمان سرطان روده تأثیرگذار است.

پیگیری بعد از جراحی سرطان روده بزرگ چگونه است؟

پس از جراحی سرطان روده بزرگ، مسیر درمان با اتمام عمل به پایان نمی‌رسد. برنامه‌ی پیگیری پس از جراحی، بخشی جدایی‌ناپذیر از درمان محسوب می‌شود و بر اساس مرحله‌ی بیماری در زمان تشخیص، نوع جراحی انجام‌شده و درمان‌های تکمیلی (مانند شیمی‌درمانی) که بیمار دریافت کرده است، به‌صورت اختصاصی تنظیم می‌شود.

برنامه‌ی پیگیری بعد از جراحی سرطان روده بزرگ شامل چه مواردی است؟

بسته به شرایط هر بیمار، برنامه‌ی پیگیری معمولاً ترکیبی از موارد زیر است:

• ویزیت‌های دوره‌ای: معاینه‌ی بالینی و بررسی وضعیت عمومی بیمار در فواصل زمانی مشخص
• آزمایش‌های خون: برای ارزیابی وضعیت عمومی سلامت و عملکرد بدن
• بررسی CEA در بیماران مناسب: پایش سطح آنتی‌ژن کارسینوامبریونیک (CEA) در خون، که افزایش تدریجی آن می‌تواند یکی از نشانه‌های هشداردهنده‌ی احتمال عود باشد
• سی‌تی‌اسکن در صورت نیاز: برای بررسی احتمال عود موضعی یا گسترش بیماری به سایر اندام‌ها، از جمله کبد و ریه
• کولونوسکوپی در فواصل تعیین‌شده: برای بررسی مستقیم داخل روده و شناسایی هرگونه ضایعه‌ی جدید یا عود موضعی در محل جراحی
• بررسی علائم عود بیماری: از جمله تغییرات عادت روده، خونریزی، کاهش وزن بی‌دلیل یا سایر علائم هشداردهنده

چرا فاصله و نوع پیگیری برای همه بیماران یکسان نیست؟

نکته‌ی مهمی که باید مورد توجه قرار گیرد این است که فاصله‌ی زمانی بین ویزیت‌ها و آزمایش‌ها، و همچنین نوع دقیق بررسی‌های مورد نیاز، برای همه‌ی بیماران یکسان نیست. بیمارانی که در مراحل پیشرفته‌تر بیماری بوده‌اند یا عوامل خطر بیشتری برای عود دارند، معمولاً نیاز به پیگیری فشرده‌تر و با فواصل کوتاه‌تر دارند؛ در حالی که در بیماران با مرحله‌ی ابتدایی‌تر بیماری، برنامه‌ی پیگیری ممکن است با فواصل زمانی بازتر تنظیم شود.

به همین دلیل، برنامه‌ریزی دقیق پیگیری همواره باید طبق نظر و برنامه‌ی تیم درمان انجام شود، نه بر اساس یک الگوی ثابت و یکسان برای همه‌ی بیماران. پایبندی به همین برنامه‌ی اختصاصی، مهم‌ترین عامل در شناسایی به‌موقع هرگونه عود احتمالی و افزایش شانس درمان مؤثر در صورت بروز آن است.

سوالات متداول درباره جراحی سرطان روده بزرگ

بهترین درمان سرطان روده بزرگ چیست؟

درمان به مرحله بیماری بستگی دارد. در بسیاری از بیماران، جراحی بخش اصلی درمان است اما ممکن است همراه با روش‌های دیگر انجام شود.

آیا سرطان روده بزرگ بدون جراحی درمان می‌شود؟

در برخی مراحل یا شرایط خاص ممکن است روش‌های دیگری استفاده شود، اما تصمیم درمانی باید توسط پزشک متخصص گرفته شود.

آیا سرطان روده بزرگ به کبد منتشر می‌شود؟

بله، کبد یکی از محل‌های شایع انتشار سرطان روده بزرگ است و در این شرایط بررسی امکان درمان‌های ترکیبی اهمیت دارد.

بعد از جراحی سرطان روده چه مراقبت‌هایی لازم است؟

مراقبت بعد از عمل به نوع جراحی، شرایط بیمار و برنامه درمانی بستگی دارد و شامل پیگیری‌های منظم پزشکی است.

دریافت مشاوره تخصصی جراحی سرطان روده بزرگ در تهران

اگر برای شما یا یکی از نزدیکانتان تشخیص سرطان روده بزرگ، توده کولون یا سرطان کولورکتال مطرح شده است، بررسی تخصصی پرونده می‌تواند به مشخص شدن مسیر مناسب درمان کمک کند.

دکتر سید یحیی ضرغامی با تمرکز بر جراحی‌های پیچیده دستگاه گوارش، کبد، پانکراس و مجاری صفراوی، شرایط بیماران را بررسی کرده و درباره امکان انجام جراحی و گزینه‌های درمانی تصمیم‌گیری می‌کند.

برای دریافت نوبت و بررسی مدارک پزشکی می‌توانید از طریق سایت اقدام کنید.